قرارداد آتی یا فیوچرز (Futures) چیست؟


به لطف حضور پررنگ بایننس فیوچرز ، استفاده از قرارداد آتی در بازار ارزهای دیجیتال فراگیر شده است. در این مطلب به معرفی قرارداد آتی پرداخته شده است.

قرارداد آتی عبارتست از قراردادی که طی آن دو نفر (یکی به عنوان خریدار و دیگری به عنوان فروشنده) به توافق می‌رسند تا خریدار با پرداخت قیمت از پیش تعیین شده در یک تاریخ خاص، کالای مورد نظر را از فروشنده دریافت نماید. در واقع هم خریدار و هم فروشنده ملزم به انجام معامله در تاریخ از پیش تعیین شده خواهند بود. در یک قرارداد آتی 2 بند اساسی وجود دارد: قیمت تعیین شده و تاریخ سررسید. به عبارتی هم تاریخ و هم قیمت از قبل مورد توافق قرار می‌گیرد و با رسیدن به تاریخ مورد نظر، معامله بر اساس قیمت تعیین شده در قرارداد انجام می‌شود.

فرض کنید که شما مدیر یک کارخانه هستید و کارخانه شما به طور منظم به مواد اولیه نیاز دارد. شما به عنوان مدیر کارخانه در ابتدای سال بودجه‌ای معین را برای خرید یکی از مواد اولیه مصرفی خود برای یک سال آینده اختصاص می‌دهید، اما قادر به دریافت و یا نگهداری ماده مصرفی مورد نظر به هر دلیلی (از قبیل عدم امکان انبارداری) نیستید. از طرفی ممکن است که قیمت ماده مصرفی مورد نظر در طول سال دچار نوسان شود و شما با بودجه فعلی نتوانید از پس تامین آن ماده بر بیایید. در این حالت بهترین گزینه برای شما قرارداد آتی خواهد بود. شما با تامین‌کننده کالای مدنظر ارتباط برقرار می‌کنید و از او میخواهید تا هر سه ماه یک بار مقدار مشخصی از این کالا را با قیمت مشخصی در اختیار شما قرار دهد. در این صورت شما دیگر نگران نوسانات قیمتی نخواهید بود و از طرفی کالا را به صورت منظم دریافت می‌کنید.

در بازارهای مالی هرگونه دارایی از قبیل ارزها، نفت، طلا و … می‌توانند از طریق قرارداد آتی معامله شوند.

ویژگی‌های قرارداد آتی

در بازارهای مالی، قراردادهای آتی معمولا دارای ویژگی‌های زیر هستند:

  • مدیریت ریسک: قراردادهای آتی می‌توانند به عنوان ابرازی در برابر ریسک‌های احتمالی استفاده شوند. به عنوان مثال، فرض کنید که 3 ماه تا فصل برداشت گندم باقی مانده است و یک کشاورز می‌خواهد با خیال راحت از فروش محصولات خود پس از برداشت اطمینان حاصل نماید. در این حالت وی بهتر است از قرارداد آتی با مصرف‌کننده استفاده نماید و ریسک افت و خیز قیمت را در این سه ماه از بین ببرد.
  • اهرم: قابلیت استفاده از اهرم معاملاتی یا لوریج (Leverage) در قراردادهای آتی وجود دارد. به عنوان مثال یک معامله‌گر می‌تواند با استفاده از لوریج 1:3، تا 3 برابر اعتبار خود اوراق قرارداد آتی را خریداری نماید.
  • پوزیشن فروش: قابلیت استفاده از معامله فروش یا شورت (Short) در قراردادهای آتی وجود دارد. در این حالت یک معامله‌گر در صورتی که پیشبینی کند که ارزش یک دارایی کاهش خواهد یافت، می‌تواند با استفاده از امکان فروش قرارداد آتی سود کسب کند.
  • تنوع دارایی: ممکن است که معامله واقعی برخی از اجناس برای خریداران دشوار باشد. به عنوان مثال فرض کنید که یک معامله‌گر قصد خرید 1000 بشکنه نفت را دارد، در این حالت تحویل 1000 بشکه نفت به صورت فیزیکی و مجددا فروش آن به فرد دیگر احمقانه به نظر می‌رسد. در این حالت بهترین گزینه موجود استفاده از معاملات آتی خواهد بود.
  • کشف قیمت: در بسیاری از بازارها که در آن انجام معامله به صورت فیزیکی دشوار است، قیمت بر اساس معاملات آتی کشف می‌شود.

سازوکارهای اتمام قرارداد

خرید و فروش اوراق قراردادهای آتی تا روز قبل از اتمام قرارداد ممکن است. به عنوان مثال در صورتی که اوراق مربوط به قرارداد آتی سه ماهه در روز 1 تیر منعقد شود، امکان معامله و خرید و فروش این اوراق تا تاریخ 31 شهریور وجود خواهد داشت. پس از رسیدن به تاریخ اتمام قرارداد، 2 حالت وجود دارد:

  • تسویه فیزیکی: در این حالت کالای مورد نظر از طرف فروشنده تامین و به خریدار تحویل داده می‌شود.
  • تسویه نقدی: در این حالت قیمت لحظه‌ای کالای موردنظر در نظر گرفته می‌شود و هزینه تامین آن به صورت نقدی به خریدار تحویل داده می‌شود.

تسویه‌های نقدی به دلیل سهولت در پرداخت محبوب‌تر هستند. مجددا مثال بشکه‌های نفت را به یاد بیاورید، اگر تسویه به صورت فیزیکی باشد فروشنده باید هزاران بشکه نفر را برای خریدار ارسال نماید! اما در صورت تسویه فیزیکی صرفا هزینه مدنظر برای تامین کالای مورد نظر از جانب فروشنده برای خریدار ارسال می‌گردد. البته قرارداد آتی مبتنی بر تسویه نقدی می‌تواند منجر به دستکاری قیمت کالای مورد نظر از جانب یکی از طرفین شود. در این حالت یکی از طرفین با دستکاری بازار واقعی یک کالا، قیمت آن را تغییر می‌دهد و از آنجا که در حالت تسویه نقدی هیچگونه کالایی رد و بدل نمی‌شود و صرفا قیمت مهم است، ممکن است سمت دیگر معامله متضرر شود.

روش‌های خروج از معاملات آتی

پس از این‌که یک معامله‌گر وارد پوزیشن قرارداد آتی شد، 3 گزینه برای وی وجود دارد:

  • خنثی کردن (Offsetting): در این حالت معامله‌گر با استفاده از ایجاد یک معامله متضاد با همان ارزش، قرارداد فعلی خود را می‌بندد. به عنوان مثال اگر یک معامله گر اقدام به فروش (Short) 20 قرارداد آتی کند، در صورت خرید (Long) 20 قرارداد آتی عملا قراردادهای خود را خنثی کرده است و از بازار خارج می‌شود.
  • رول‌اوور (Rollover): ممکن است معامله‌گر قصد افزایش زمان انقضاء قرارداد آتی خود را داشته باشد. در این حالت وی ابتدا قرارداد اولیه خود را خنثی (Offset) می‌کند و سپس وارد قرارداد جدید می‌شود. مثالی از این گزینه می‌تواند در حالتی باشد که قرارداد فعلی ظرف روزهای آینده تمام شود اما معامله‌گر تمایل به خرید قراردادهای سه ماهه جدید داشته باشد.
  • تسویه (Settlement): اگر یک معامله‌گر تا انتهای زمان یک قرارداد آتی صاحب آن قرارداد باشد، وارد فاز تسویه خواهد شد. در صورتی که وی خریدار باشد باید بهای مورد معامله را پرداخت کند و در صورتی که وی فروشنده باشد باید کالای مورد معامله را تامین نماید.


برچسب ها:

ثبت نظر
نظرات کاربران (0 نظر)